Introduction to the Irish language

Why I Learnt Irish and How

Fáilte! (Welcome!)

Is mise Panu Petteri Höglund, is as an bhFionlainn dom, agus Gaeilge líofa agam . I am Panu Petteri Höglund, I am from Finland, and I have fluent Irish. Now you might be somewhat confused, because Finland is a long way from Ireland, and there is little cultural affinity between the two countries. Finland is traditionally a Protestant country with very few Catholics, while Ireland is well-known as the Catholic country par excellence. Finland has also kept her ancestral language alive and kicking, while Irish is now a minority language, and while it is not as acutely threatened as people often think - I can assure you it is still a living tongue that children hear naturally from their parents - it is only spoken by a very small minority of the Irish. But maybe it's these differences between our respective countries that caught my eye to start with.

I must have been about seven years old when I was browsing my brother's geography textbook. I happened to note the flag of Ireland - green always was my favourite colour - and a little fact sheet next to it. The book always gave the local name of the country in those fact sheets, and here it was Poblacht na hÉireann . How exotic, with that little h- attached to the big É. I already knew a little English, for although my grandma never quite learnt the language, she hadn't forgotten the little she had picked up on a course in her youth (she had been a schoolmistress at a time when it was not necessary for one to know foreign languages, in Finland), and she saw to it acquired up the little she could teach me. But that na hÉireann didn't look English at all.

Somewhat later, my grandpa subscribed to a weekly magazine devoted to the history of the twentieth century. Of course, Ireland's fight for freedom was a well-publicized portion of that history, and I was very curious about it. The magazine was very richly illustrated, and there were of course lots of memorabilia with Irish on them to be seen in the pictures - a medal with Patrick Pearse's name in Irish, Pádraig Mac Piarais .

When I was in my teens and already beginning to attain some proficiency in English, I found a book about Ireland at our local municipal library - this was in Varkaus, a small industrial town in Eastern Finland - with text by Mícheál Mac Liammhóir and lots of beautiful and touching pictures of Irish people and their life. Mac Liammhóir was able to put forth the case for Irish in such an eloquent way that I couldn't resist it. Of course, it was kind of romantic, about how there was a mystery, a secret to Ireland, found somewhere in the shadows, and you couldn't solve that mystery without learning the Irish language.

I guess the mystery was very much about the place-names in Ireland, which don't mean anything in English, but acquire a sense when you learn Irish. The name of the capital itself, Dublin, comes from Duibhlinn , Blackpool, although the place is now called Baile Átha Cliath . Actually, there were two places to start with: Duibhlinn was the name of the Viking harbour, while Baile Átha Cliath was the native Irish settlement further inland. It is appropriate that the first one was kept by the English who were approaching the place from the sea, while the second one was preferred by the Irish speakers, approaching it from the other side.

I was fourteen or fifteen years old when they showed on Finnish TV a documentary by Mirja Metsola, called Kahdesti syntynyt kieli - The Twice-born Language. I felt personally very strongly addressed by it, as if the Irish were asking me, personally, for help. It was only ten years later that I really got on with learning the language, although I worked on it occasionally. I must say though that I progressed very slowly - I became fluent in Polish before I was able to read a page in Irish, although I bought my first textbooks in Irish before I went to my first Polish course. Of course, in Polish I had access to native teachers, while I got to hear spoken Irish from a native speaker only after years of learning. Actually, I found it almost impossible to understand him, because I had only listened to Connemara recordings, and he spoke Ulster dialect. After that, I dedicated myself to Ulster folklore and dialects for years. Since then, though, I have went back to standard Irish, but after the study of folklore and dialects my standard Irish has been strongly enriched by all native dialects. Nowadays, I write Irish as it occurs to me, trying to make use of all the riches of spoken Irish I have learnt. And my contacts with native speakers have shown that they find my standard Irish just fine, probably because it has been so comprehensively jazzed up by native idioms.

When I had just enough Irish to read literature by native speakers, such as Séamus Ó Grianna's Cora Cinniúna , I developed my three-stage learning programme. It means that you first just skim through, noting anf underlining what you don't understand, or - and this is the important point - what you do understand but could not have formulated yourself in that way (because it's this kind of expressions that show you the difference between non-native dictionarese and native Irish). The secound round, you read the book through and write down the new expressions in a note book (of course it is even better to keep a computer file for this purpose). The third round you just read it as you read any other book, and if it has artistic merit, you will probably be able to note it at this stage.

Of course, not just any old book will do. I would prefer original books written by native authors, as well as folklore. Non-native authors have written many books of artistic merit in Irish, but you should be versed enough in the native lore before you tackle them, because then you won't be as probable to pick up bad habits from them.

Here is my old list of good books by native authors:

TÍR CHONAILL - ULAIDH (Donegal - Ulster)

‘AC FHIONNLAOICH, Seán: Scéal Ghaoth Dobhair . Foilseacháin Náisiúnta Teoranta, Baile Átha Cliath 1981 (local history) Gaoth Dobhair

MAC A’ BHAIRD, Proinsias: Cogar san Fharraige . Scéim na Scol in Árainn Mhóir, 1937-1938. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (folklore) Árainn Mhór

MAC CIONAOITH, Maeleachlainn: Seanchas Rann na Feirste - Is fann guth an éin a labhras leis féin. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2005 (folklore) Rann na Feirste

MAC CUMHAILL, Fionn (= Mánus): Na Rosa go Brách . An Gúm, Baile Átha Cliath 1997 (novel) Na Rosa

- Slán Leat, a Mhaicín . Úrscéal do Dhaoine Óga. An Gúm, Baile Átha Cliath 1998 (novel) Na Rosa

- Gura Slán le m’Óige . Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1974 (novel) Na Rosa

MAC GABHANN, Micí: Rotha Mór an tSaoil . Seán Ó hEochaidh a scríobh, Proinsias Ó Conluain a chuir in eagar. Cló IarChonnachta, Indreabhán 1996/1997 (autobiography) Ulaidh

MAC GIOLLA DOMHNAIGH, Gearóid agus Gearóid STOCKMAN (Eag.):Athchló Uladh . Comhaltas Uladh, Béal Feirste 1991 (folklore) Oirthear Uladh: Aontroim, Reachrainn

MAC GRIANNA, Seosamh: An Druma Mór . An Gúm, Baile Átha Cliath 1991 (folklore) Na Rosa

- Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile . An Gúm, Baile Átha Cliath 1986 (essays) Na Rosa

- Dá mBíodh Ruball ar an Éan . An Gúm, Baile Átha Cliath 1992 (unfinished novel) Na Rosa

- Mo Bhealach Féin . An Gúm, Baile Átha Cliath 1997 (autobiography) Na Rosa

MAC MEANMAN, Seán Bán: An Chéad Mhám . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1990 (short stories) Lár Thír Chonaill

- An Dara Mám . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1991 (short stories) Lár Thír Chonaill

- An Tríú Mám . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1992 (essays) Lár Thír Chonaill

- Cnuasach Céad Conlach . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1989 (folklore) Lár Thír Chonaill

McGLINCHEY, CHARLES: An Fear Deireanach den tSloinneadh . Patrick Kavanagh a bhreac síos. Eag. Desmond Kavanagh agus Nollaig Mac Congáil. Arlen House, Gaillimh 2002 (autobiography) Inis Eoghain

NIC AODHÁIN, Medhbh Fionnuala (Eag.): Báitheadh iadsan agus tháinig mise . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1993 (folklore) Tír Chonaill

NIC GIOLLA BHRÍDE, Cáit: Stairsheanchas Ghaoth Dobhair . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1996/1997 (folklore, memories, local history) Na Rosa

Ó BAOIGHILL, Pádraig: An Coileach Troda agus scéalta eile . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1993 (short stories) Na Rosa

- Óglach na Rosann . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1994 (biography) Na Rosa

- Cuimhní ar Dhochartaigh Ghleann Fhinne . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1994 (biographical essays) Na Rosa

- Nally as Maigh Eo . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1998 (biography) Na Rosa

- Gaeltacht Thír Chonaill - Ó Ghleann go Fánaid . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 (local knowledge) Na Rosa

- Srathóg Feamnaí agus Scéalta Eile . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2001 (short stories) Na Rosa

- Ceann Tìre/Earraghàidheal. Ár gComharsanaigh Ghaelacha. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2003 (travelogue)

- Amhráin Hiúdaí Fheidhlimí agus Laoithe Fiannaíochta as Rann na Feirste . Pádraig Ó Baoighill a chuir in eagar, Mánus Ó Baoill a chóirigh an ceol. Preas Uladh, Muineachán 2001 (songs)

- Gasúr Beag Bhaile na gCreach . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2004 (novel)

- (as editor) Faoi Scáth na Mucaise. Béaloideas Ghaeltachtaí Imeallacha Thír Chonaill. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2005 (folklore)

Ó BAOILL, Dónall P. (editor):Amach as Ucht na Sliabh, Imleabhar 1 . Cumann Staire agus Seanchais Ghaoth Dobhair i gcomhar le Comharchumann Forbartha Ghaoth Dobhair. Gaoth Dobhair 1992 (folklore) Gaoth Dobhair

- …Imleabhar 2 . Cumann Staire agus Seanchais Ghaoth Dobhair i gcomhar le Comharchumann Forbartha Gh. D. Gaoth Dobhair 1996 (folklore) Gaoth Dobhair

Ó COLM, Eoghan: Toraigh na dTonn . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1995 (reminiscences, local history) Toraigh/Machaire an Rabhartaigh

Ó DONAILL, Eoghan: Scéal Hiúdaí Sheáinín . An Gúm, Baile Átha Cliath 1997 (autobiography and folklore) Na Rosa

Ó DONAILL, Niall: Na Glúnta Rosannacha . Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1974 (local history) Na Rosa

- Seanchas na Féinne . An Gúm, Baile Átha Cliath 1998 (mythology) Na Rosa

Ó GALLACHÓIR, Pádraig: Seachrán na Mic Uí gCorra . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2008 (novel)

Ó GALLCHÓIR, Tomás: Séimidh agus scéalta eile . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1996 (humour) Na Rosa

Ó GRIANNA, Séamus (= “Máire” ): Caisleáin Óir . Cló Mercier, Baile Átha Cliath 1994 (novel) Na Rosa

- Castar na Daoine ar a Chéile . Scríbhinní Mháire 1. Eagarthóir: Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (novel and articles) Na Rosa

- Cith is Dealán . Cló Mercier, Baile Átha Cliath agus Corcaigh 1994 (short stories) Na Rosa

- Cora Cinniúna 1-2 . An Gúm, Baile Átha Cliath 1993 (short stories) Na Rosa

- Cúl le Muir agus scéalta eile . Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1961 (short stories)Na Rosa

- Mo Dhá Róisín . Eagarthóir. Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Baile Átha Cliath, gan dáta, timpeall ar 2010 (novel) Na Rosa

- Na Blianta Corracha . Scríbhinní Mháire 2. Eagarthóir: Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2003 (articles) Na Rosa

- Nuair a Bhí Mé Óg . Cló Mercier, Baile Átha Cliath agus Corcaigh 1986 (autobiography) Na Rosa

- An Sean-Teach . Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1968 (novel) Na Rosa

- Tairngreacht Mhiseoige . An Gúm, Baile Átha Cliath 1995 (úrscéal) Na Rosa

Ó LAIGHIN, Donnchadh C.: An Bealach go Dún Ulún . Scéalta Seanchais agus Amhráin Nuachumtha as Cill Charthaigh. Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán, Conamara 2004 Cill Charthaigh

Ó SEARCAIGH, Cathal: Seal i Neipeal . Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán, Conamara 2004 (travelogue) Gort an Choirce

Ó SEARCAIGH, Séamus: Beatha Cholm Cille . An Gúm, Baile Átha Cliath 1997 Na Rosa

- Laochas - Scéalta as an tSeanlitríocht. An Gúm, Baile Átha Cliath 1945/1984/1996 (mythology) Na Rosa

ÓN tSEANAM ANALL - Scéalta Mhicí Bháin Uí Bheirn. Mícheál Mac Giolla Easbuic a chuir in eagar. Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán, Conamara 2008. Cill Chárthaigh

SCIAN A CAITHEADH LE TOINN Scéalta agus amhráin as Inis Eoghain agus cuimhne ar Ghaeltacht Iorrais. Cosslett Ó Cuinn a bhailigh, Aodh Ó Canainn agus Seosamh Watson a chóirigh. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1990 (folklore) Tír Eoghain

UA CNÁIMHSÍ, Pádraig: Idir an Dá Ghaoth . Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1997 (local history) Na Rosa

CONAMARA, ÁRAINN, MAIGH EO - CONNACHTA (Connemara, Aran, Mayo - Connacht)

ÁR nOILEÁN - TUILE ‘S TRÁ . Bailiúchán Bhéaloideas Árann. Mná Fiontracha, gan dáta. ISBN 0-9546061-1-6

BECKER, Heinrich (editor): I mBéal na Farraige . I gComhar le hOllscoil Wuppertal (Bergische Universität) sa Ghearmáin agus le hOllscoil na hÉireann, Gaillimh. Cló IarChonnachta, Indreabhán 1997 (folklore) Conamara/Cois Fhairrge

BREATHNACH, Mícheál: Mícheál Breathnach - Scríbhinní. Tomás Mac Domhnaill agus Seán Mac Énrí a chuir in eagar. Lochlann Ó Tuairisg a chóirigh an t-eagrán seo. Cló IarChonnachta, Indreabhán 2009 (mixed pickles and titbits mostly of folklore) An Lochán Beag

BREATHNACH, Pádraic: Buicéad Poitín agus scéalta eile. Clódhanna Teoranta, Baile Átha Cliath 1978/1986 (short stories) Maigh Cuilinn

- Bean Aonair agus scéalta eile . Clódhanna Teoranta, Baile Átha Cliath 1984 (short stories) Maigh Cuilinn

- Ar na Tamhnacha . Clódhanna Teoranta, Baile Átha Cliath 1987 (short stories) Maigh Cuilinn

- Gróga Cloch . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1990 (novel) Maigh Cuilinn

- An Pincín agus scéalta eile . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1996 (short stories) Maigh Cuilinn

- As na Cúlacha . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1998 (novel) Maigh Cuilinn

- (editor)Maigh Cuilinn - a Táisc is a Tuairisc . Cló Chonamara, Indreabhán 1986 (folklore) Maigh Cuilinn

DE BHALDRAITHE, Tomás (editor): Seanchas Thomáis Laighléis . An Clóchomhar Teoranta, Baile Átha Cliath 1977/1981 (folklore) Baile an Chláir

IDIR MNÁ - Scríbhneoirí Ban Ros Muc . Pléaráca Chonamara, Ros Muc 1995 (reminiscences, folklore) Ros Muc, Conamara

MAC AMHLAIGH, Dónall: Beoir Bhaile agus scéalta eile. An Clóchomhar Teoranta, Baile Átha Cliath 1981 Conamara

- Dialann Deoraí . Réamhrá le Niall Ó Dónaill. An Clóchomhar Teoranta, 1960/1966/1970. (autobiography) Conamara

MAC AN IOMAIRE, Séamas: Cladaí Chonamara . An Gúm, Baile Átha Cliath 1985 (folklore) Conamara

MAC CON IOMAIRE, Liam: Breandán Ó hEithir - Iomramh Aonair . Cló IarChonnachta, Indreabhán 2000 (biography) Conamara - Árainn

- Seosamh Ó hÉanaí - Nár fhágha mé bás choíche . Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán 2007 (biography) Conamara - Árainn

MAC LOCHLAINN, Alf: Fiáin na Bocs a Bhí ann an tAm Sin . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999 (local history) Conamara

MAG RUAIDHRÍ, Mícheál: Le Linn m’Óige . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2001 (memoir) Tuaisceart Mhaigh Eo

MAG UIDHIR, Séamas: Fánaíocht i gContae Mhaigh Eo . An Gúm, Baile Átha Cliath 1994 Tuaisceart Mhaigh Eo

NÍ MHAINNÍN, Cáit: Cuimhní Cinn Cháit Ní Mhainnín . Cló IarChonnachta, Indreabhán 2000 (autobiography) Conamara

Ó BAOILL, Pádraig (Eag.): Glórtha ár Sinsear . Béaloideas Oirdheisceart na Gaillimhe. I gcomhar le Loughrea History Project. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2005. (béaloideas)(Oirthear na Gaillimhe)

Ó CADHAIN, Máirtín: Athnuachan . Coiscéim. Baile Átha Cliath 1995 (úrscéal)Conamara

- An Braon Broghach . An Gúm, Baile Átha Cliath 1991 (gearrscéalta) Conamara

- Barbed Wire . Arna cur in eagar ag Cathal Ó hÁinle. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (úrscéal) Conamara

- Caiscín . Altanna san Irish Times 1953/56. Arna gcur in eagar ag Aindrias Ó Cathasaigh. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1998 (iriseoireacht) Conamara

- Cois Caoláire . Sáirséal - Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 2004 (géarrscéalta) Conamara

- Cré na Cille . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1949/1965 (úrscéal) Conamara

- Idir Shúgradh agus Dáiríre . Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1975 (gearrscéalta)Conamara

- Tone Inné agus Inniu . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999 (stair, polaitíocht) Conamara

- An tSraith dhá Tógáil . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1970/1981 (gearrscéalta)Conamara

- An tSraith Tógtha . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1977 (gearrscéalta) Conamara

- An tSraith ar Lár . Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1986 (gearrscéalta)Conamara

- Ó Cadhain i bh Feasta. Eag. Seán Ó Laighin. Clódhanna Teoranta, Baile Átha Cliath 1990 (aistí, iriseoireacht, stair, polaitíocht, ábhar ilghnéitheach) Conamara

- An Ghaeilge Bheo - Destined to Pass. Eagarthóir: Seán Ó Laighin. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002. (taighde agus tuairimí) Conamara AIRE - Béarla atá i gcuid den leabhar. Partly written in English.

- Caithfear Éisteacht! Aistí Mháirtín Uí Chadhain in Comhar. Eagarthóir: Liam Prút. Comhar Teoranta, Baile Átha Cliath 1999 (aistí) Conamara

Ó CAITHLÍN, Antoine (”Tony Catherine Antoine William”): A Chomhairle Féin do Mhac Anna . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1999 (béaloideas) Oileán Acla

- Seanfhocail as Acaill . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1995 (béaloideas) Oileán Acla

Ó CATHÁIN, Séamas agus Caitlín Uí Sheighin (Eag): A Mhuintir Dhú Chaocháin, Labhraigí Feasta! Cló Chonamara, Indreabhán 1987 (béaloideas) Tuaisceart Mhaigh Eo

- (Eag): Le Gradam is le Spraoi . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1996 (béaloideas)Tuaisceart Mhaigh Eo

Ó CEALLAIGH, Colm: Brídín . Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán 1995 (úrscéal)Conamara

- Meilt Mhuilte Dé . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (úrscéal) Conamara
- Clann na Feannóige . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2004 (gearrscéalta) Conamara

Ó CEANNABHÁIN, Peadar (Eag.): Éamon a Búrc - Scéalta . Leabhar Thaighde, an dóú himleabhar is dhá scór. An Clóchomhar, Baile Átha Cliath 1983/2000 (béaloideas) Conamara

Ó CEARRA, Pádraic (Eag.): Seanchas Jimmí Chearra Chois Fharraige . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2010 (béaloideas) Cois Fharraige

Ó COINCHEANAINN, Peadar: Inis Meáin - seanchas agus scéalta . Bill Doyle a mhaisigh, Pádraig Ó Siadhail a chóirigh an t-eagrán seo. An Gúm, Baile Átha Cliath 1993 (srair áitiúil) Oileáin Árann

Ó CONAOLA, Dara: Amuigh Liom Féin. Ceardshiopa Inis Oírr Teoranta, Inis Oírr 1988 (scéal) Oileáin Árann

-Cor in Aghaidh an Chaim . Ceardshiopa Inis Oírr Teoranta, Inis Oírr 1983 (scéal)Oileáin Árann

Ó CONGHAILE, Mícheál: Mac an tSagairt . Cló Iar-Chonnachta, Béal an Daingin 1986 (gearrscéalta) Conamara
- Seachrán Jeaic Sheáin Johnny . Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán 2002 (úrscéal) Conamara

Ó CONGHAILE, Seán: Cois Fharraige le mo Linnse . Clódhanna Teoranta, Baile Átha Cliath 1974/1984 (seanchas) Conamara

Ó CORBÁIN, Seán: Daoine Dathúla an Iarthair . Cló Chaisil, Baile Átha Cliath 2005.Oirthear na Gaillimhe

Ó CURRAOIN, Seán (Eag.): Iascairín Chloch na Cora - Scéalta agus Seanchas ó Bhearna agus na Forbacha . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 Bearna - Na Forbacha

Ó DIREÁIN, Máirtín: Dánta 1939-1979 . An Clóchomhar Tta, Baile Átha Cliath 2004 (filíocht) Oileáin Árann

Ó DUINNSHLÉIBHE, Tomás: Taidhgín . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1995 (úrscéal) Tuar Mhic Éadaigh

Ó FINNEADHA, Cóil Learaí: Tórramh an Bhardail agus Scéalta Eile . An Gúm, Baile Átha Cliath 1995. (gearrscéalta) Conamara

Ó FLAITHEARTA, Liam: Dúil . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1970 (gearrscéalta) Oileáin Árann

- Feamainn Bhealtaine . An Clóchomhar Tta, Baile Átha Cliath 1969 (dírbheathaisnéis)Oileáin Árann

Ó GAORA, Colm: Mise . An Gúm, Baile Átha Cliath 2008 (dírbheathaisnéis) Ros Muc

Ó GIOLLAGÁIN, Conchúir (Eag.): Stairsheanchas Mhicil Chonraí - Ón Máimín go Ráth Cairn . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1999 (béaloideas, cuimhní cinn, dírbheathaisnéis) Ráth Cairn

Ó GRÁINNE, Diarmuid (Eag.): Máire Phatch Mhóir Uí Churraoin - A Scéal Féin . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1995/1997 (dírbheathaisnéis) Conamara

Ó hEITHIR, Breandán: An Chaint sa tSráidbhaile . Eagarthóir: Caoilfhionn Nic Pháidín. Comhar Teoranta, Baile Átha Cliath 1991 (iriseoireacht) Oileáin Árann

- Lig Sinn i gCathú . Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1983 (úrscéal) Oileáin Árann

- Sionnach ar mo Dhuán . Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1988 (úrscéal) Oileáin Árann

Ó LAIGHIN, Pádraig G.: Bánú Phartraí agus Thuar Mhic Éadaigh . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1997 (stair áitiúil) Deisceart Mhaigh Eo

Ó MÁILLE, Tomás: An Béal Beo . An Gúm, Baile Átha Cliath 2002 (teanga)

- An tIomaire Rua . Cogadh na Saoirse i dTuaisceart Chonamara. Máirtín Ó Cadhain a chóirigh an t-eagrán nua seo. An Gúm, Baile Atha Cliath 2007. (stair)

Ó NEACHTAIN, Joe Steve: Clochmhóin . Cló IarChonnachta, Indreabhán 1998 (gearrscéalta) Conamara

- Scread Mhaidine . Cló IarChonnachta, Indreabhán 2003 (úrscéal)

- Lámh Láidir . Cló IarChonnachta, Indreabhán 2005 (úrscéal)

Ó RÁIGHNE, Mícheál: Bóithrín na hAille Báine . Cló IarChonnachta, Indreabhán, Conamara 1994 (úrscéal) Conamara

- Deoir ón tSúil . Cló IarChonnachta, Indreabhán, Conamara 1993 (úrscéal) Conamara

- Nach Iomaí Cor sa Saol . Cló IarChonnachta, Indreabhán, Conamara 2002 (úrscéal)Conamara

Ó RUADHÁIN, Seán: Pádhraic Mháire Bhán . An Gúm, Baile Átha Cliath 1994Tuaisceart Mhaigh Eo

RIDIRE AN GHÁIRE DHUIBH agus scéalta eile . Mícheál Mac Ruairí a d’inis. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1993 Tuaisceart Mhaigh Eo

SCÉALTA MHÁIRTÍN NEILE, bailiúchán scéalta ó Árainn . Holger Pedersen a thóg síos, Ole Munch-Pedersen a chuir in eagar. Comhairle Bhéaloideasa Éireann, An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath 1994 (béaloideas) Oileáin Árann

CIARRAÍ, CO. CHORCAÍ, CLÉIRE, AN RINN - AN MHUMHAIN (Kerry, Cork, Cape Clear, Ring of Waterford - Munster)

BREATNACH, Nioclás: Ar Bóthar Dom . Coláiste na Rinne, Rinn Ó gCuanach 1998 (béaloideas) Gaeltacht na Rinne

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 1: BLÁITHÍN - FLOWER. In eagar ag Mícheál de Mórdha. An Sagart, An Daingean 1998 Ciarraí

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 2: TOMÁS Ó CRIOMHTHAIN 1855-1937. In eagar ag Máire Ní Chéilleachair. An Sagart, An Daingean 1998 Ciarraí

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 3: PEIG SAYERS SCÉALAÍ 1873-1958. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999 Ciarraí

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 4: SEOIRSE MAC THOMÁIS 1903-1987. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 Ciarraí

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 5: MUIRIS Ó SÚILLEABHÁIN 1904-1950. In eagar ag Máire Ní Chéilleachair. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 Ciarraí

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 6: OIDEACHAS AGUS OILIÚINT AR AN mBLASCAOD MÓR. In eagar ag Máire Ní Chéilleachair. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2001. Ciarraí

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 7: FÓMHAR NA MARA. In eagar ag Máire Ní Chéilleachair. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2004. Ciarraí .

CEILIÚRADH AN BHLASCAOID 8: TRÉIGEAN AN OILEÁIN. In eagar ag Máire Ní Chéilleachair. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2005. Ciarraí

de RÓISTE, Proinsias: Binsín Luachra . Curtha in eagar ag Dáithí Ó hÓgáin. An Clóchomhar, Baile Átha Cliath 2001 Contae Luimnigh (gearrscéalta agus seanchas)

GUNN, Marion (Eag.): Céad Fáilte go Cléire . An Clóchomhar Teoranta, Baile Átha Cliath 1990 (seanchas, béaloideas) Oileán Cléire

MAC AN tSÍTHIGH, Domhnall: An Baile i bhFad Siar . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 (stair áitiúil, seanchas, dinnseanchas, cuimhní cinn) Corca Dhuibhne

MAC SÍTHIGH, Domhnall: Fan Inti . Coiscéim, Baile Átha Cliatj 2003/2004 (seanchas bádóireachta) Corca Dhuibhne

NÍ CHÉILEACHAIR, Síle, agus Donncha Ó CÉILEACHAIR: Bullaí Mhártain . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1955/1969 (gearrscéalta) Cúil Aodha

NÍ FHAOLÁIN, Áine Máire (Eag.): Scéalta agus Seanchas Phádraig Uí Ghrífín. Dán agus Tallann 4. An Sagart, An Daingean 1995 (béaloideas) Ciarraí

NÍ GHUITHÍN, Máire: Bean an Oileáin . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1986 (seanchas, dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

NÍ SHÚILLEABHÁIN, Eibhlín: Cín Lae Eibhlín Ní Shúilleabháin . Eagarthóir: Máiréad Ní Longsigh. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 Ciarraí/Na Blascaoidí

Ó CAOIMH, Séamas: An Sléibhteánach . In eagar ag Éamon Ó Connchúir, cóirithe don chló ag Pádraig Ó Fiannachta. An Sagart, Maigh Nuad 1989. (dírbheathaisnéis)Tiobraid Árann

Ó CEARNAIGH, Seán Sheáin (= Seán Sheáin Í Chearnaigh): An tOileán a Tréigeadh . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1974 (dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

Ó CINNÉIDE, Tomás: Ar Seachrán . An Sagart, Maigh Nuad 1996 (dírbheathaisnéis)Ciarraí

Ó CÍOBHÁIN, Ger: An Giorria san Aer . In eagar ag Tadhg Ó Dúshláine. An Sagart, Maigh Nuad 1992 (béaloideas agus cuimhní cinn) Ciarraí/Corca Dhuibhne

Ó CÍOBHÁIN, Pádraig: Le Gealaigh . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1991 (gearrscéalta)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- An Gealas i Lár na Léithe . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1992 (úrscéal) Ciarraí/Corca Dhuibhne

- An Grá faoi Cheilt . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1992 (gearrscéalta)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- Desiderius a Dó . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1995 (úrscéal)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- Ar Gach Maoilinn Tá Síocháin . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1998 (úrscéal)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- Tá Solas ná hÉagann Choíche . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999 (gearrscéalta)Ciarraí/Corca Dhuibhne

Ó CRIOMHTHAIN, Seán: Lá Dár Saol . An Gúm, Baile Átha Cliath 1991 (cuimhní cinn) Ciarraí/Na Blascaoidí

…agus Tomás: Cleití Gé ón mBlascaod Mór . In eagar ag Pádraig Ó Fiannachta. An Sagart, An Daingean 1997. (seanchas) Ciarraí/Na Blascaoidí

Ó CRIOMHTHAIN, Tomás: Allagar na hInise . An Gúm, Baile Átha Cliath 1997 (dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

- An tOileánach . Pádraig Ua Maoileoin a chuir in eagar. Helicon Teoranta/An Comhlacht Oideachais, Baile Átha Cliath 1980 (dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

- Bloghanna ón mBlascaod . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1997Ciarraí/Na Blascaoidí

Ó CRÓINÍN, Seán agus Donncha: Seanachas ó Chairbre 1 . Comhairle Bhéaloideas Éireann, An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath 1985 (seanchas) Cairbre, Co. na Corcaí

Ó hEOGHUSA, Tomás: Solas san Fhuinneog . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2001 (cuimhní cinn) Ciarraí

Ó LAOGHAIRE, An tAthair Peadar: Eisirt . Leagan Caighdeánaithe. Longmans, Brún agus Ó Nualláin Teoranta, Baile Átha Cliath, gan dáta. (Miotaseolaíocht) Muscraí/Cúl Aodha

- An Cleasaí . Leagan Caighdeánaithe. Longmans, Brún agus Ó Nualláin Teoranta, Baile Átha Cliath, gan dáta. (Miotaseolaíocht) Muscraí/Cúl Aodha

- Mo Scéal Féin . Sraith na gClasaiceach, Cló Thalbóid, Baile Átha Cliath 1999 (dírbheathaisnéis) Muscraí/Cúl Aodha

(= UA LAOGHAIRE, Peadar): Séadna . Liam Mac Mathúna a chuir in eagar, Brian Ó Cuív a scríobh an brollach. Carbad, Baile Átha Cliath 1987/1995 (úrscéal/béaloideas)Muscraí/Cúil Aodha

Ó MURCHÚ, Pádraig: Gort Broc . Scéalta agus Seanchas ó Bhéarra. Máirtín Verling a chóirigh is a chuir in eagar. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1996 (béaloideas, seanchas)Uíbh Ráthach

Ó MURCHÚ, Tadhg (Eag.): Béarrach Mná ag Caint . Seanchas Mhairéad Ní Mhionacháin. Cló IarChonnachta, Indreabhán 1999 Uíbh Ráthach

Ó SCANLÁIN, Muiris Mossie: An Mám ó Dheas . In eagar ag Pádraig Ó Fiannachta. An Sagart, An Díseart, An Daingean 2009 (cuimhní cinn) Ciarraí

Ó SÉ, Maidhc Dainín:

- A Thig Ná Tit orm . Eagrán Nua. C.J. Fallon, Baile Átha Cliath 1995 (cuimhní cinn)Ciarraí

- Corcán na dTrí gCos . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1988 (gearrscéalta) Ciarraí

- Dochtúir na bPiast . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1993/2000 (úrscéal) Ciarraí

- Lilí Frainc . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2001 (úrscéal) Ciarraí

- Madraí na nOcht gCos . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1998

- Mair, a Chapaill . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999

- Mura mBuafam - Suathfam . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2003 (cuimhní cinn) Ciarraí

- Tae le Tae . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1990 (úrscéal) Ciarraí

- Idir Dhá Lios . Coiscém, Baile Átha Cliath 2005 (úrscéal) Ciarraí

Ó SÍOCHÁIN, Conchúr: Seanchas Chléire . Ciarán Ó Síocháin agus Mícheál Ó Síocháin a chuir i scríbhinn. Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1977 (Dírbheathaisnéis)Oileán Cléire

Ó SÚILLEABHÁIN, Muiris: Fiche Bliain ag Fás . An Sagart, An Daingean 1998 (dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

- Ó Oileán go Cuilleán Eagarthóir: Nuala Uí Aimhirgín. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000(aistí) Ciarraí/Na Blascaoidí

Ó SÚILLEABHÁIN, Páid: Ag Coimeád na Síochána . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1995 (cuimhní cinn) Ciarraí

SAYERS, Peig: Machnamh Seanmhná . An Gúm, Baile Átha Cliath 1992 (dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

- Peig. Tuairisc a thug Peig Sayers ar imeachtaí a beatha féin . Comhlacht Oideachais na hÉireann, Baile Átha Cliath, gan dáta (dírbheathaisnéis) Ciarraí/Na Blascaoidí

TYERS, Pádraig: Leoithne Aniar . Cló Dhuibhne, Baile an Fhirtéaraigh 1982 (béaloideas) Ciarraí/Na Blascaoidí

- Malairt Beatha . Inné Teoranta, Dún Chaoin 1992 Ciarraí

- An tAthair Tadhg . An Sagart, an Daingean 2000 (beathaisnéis) Ciarraí

- Abair Leat Joe Daly . An Sagart, an Daingean 1999 (seanchas) Ciarraí

- Sliabh gCua m’Óige . An Sagart, an Daingean 2003 (dírbheathaisnéis)

UA CIARMHAIC, Mícheál: Iníon Keevack . An Gúm, Baile Átha Cliath 1996 (úrscéal)Ciarraí

- Ríocht na dTonn . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1989 (seanchas) Ciarraí

- Guth ón Sceilg . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2000 (gearrscéalta) Ciarraí

- An Gabhar sa Teampall . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1986 (creideamh is cráifeacht)Ciarraí

UA MAOILEOIN, Pádraig: Ár Leithéidí Arís . Cnuasach de Shaothar Ilchineálach. Clódhanna Teoranta, Baile Átha Cliath 1978
Ciarraí/Corca Dhuibhne

- Bríd Bhán . Sairséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1968/1972 (úrscéal)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- De Réir Uimhreacha . Muintir an Dúna, Baile Átha Cliath 1969 (dírbheathaisnéis)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- Na hAird ó Thuaidh . Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath 1960 (stair áitiúil)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- Ó Thuaidh! Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1983 (úrscéal)Ciarraí/Corca Dhuibhne

- An Stát versus Dugdale . Coiscéim, Baile Átha Cliath 2001 (tuairisc) Ciarraí/Corca Dhuibhne

VERLING, Máirtín (eag.): Leabhar Mhadhc Dháith. Scéalta agus Seanchas ón Rinn. Seosamh Ó Dálaigh, Nioclás Breatnach, Úna Parks agus daoine eile a bhailigh. An Sagart, an Daingean 2007. An Rinn, Co. Phort Láirge

ILCHANÚNACH - IN SEVERAL DIALECTS - IN MEHREREN DIALEKTEN - INNEHÅLLANDE MATERIAL PÅ OLIKA DIALEKTER

Ó TUATHAIGH, Gearóid, Liam Lillis Ó LAOIRE agus Seán UA SÚILLEABHÁIN a chuir in eagar: Pobal na Gaeltachta - a Scéal agus a Dhán . Raidió na Gaeltachta i gcomhar le Cló IarChonnachta, Indreabhán 2000

PÓIRTÉIR, Cathal (Eag.): Glórtha ón Ghorta. Béaloideas agus an Gorta Mór . Coiscéim, Baile Átha Cliath 1996

Some Notes on Irish Literature

I must admit that I am not very keen on poetry in Irish. This is because I subscribe to the great modernist Máirtín Ó Cadhain's view: four-line poems won't save the language, for that we need big, epic, rich novels. There are a lot of them, although prejudice says that short stories and autobiographies are the real meat of litríocht na Gaeilge .

I think it was in 1993 or 1994 when I became proficient enough in the language to read my first books in it. They were Ger Ó Cíobháin's An Giorria san Aer and Lorcán Ó Treasaigh's Bás san Oirthear, a Gaeltacht autobiography and an episodic short novel. An Giorria san Aer is about Kerry, the dialect is very unmistakable Kerry Irish, but I would say it is not quite as you might imagine a Gaeltacht autobiography to be. There are lyrical descriptions of nature in Kerry in that wonderful little book, as well as of the writers dreams. You know, dreams, like when you are sleeping. This was actually not what I myself expected a Gaeltacht autobiography to contain. But I guess some of those old men who have published autobiographical prose in Irish toward the end of the twentieth century - well, at least Ger Ó Cíobháin himself as well as Mícheál Ó Ciarmhaic - have had such a philosophizing, even theologizing vein that night dreams fit in there, too.

Concerning Bás san Oirthear, as I said it is an episodic novel, or a cycle of short stories with a common theme. I would say the theme is that of language loss and mutism. The Irish language becomes in these stories the language of a microcosm, a personal bubble almost. You speak Irish only with the people you know, only with the people near you. The rest of the world is English-speaking, beyond the bubble.

It is told that Peig, the autobiography of Peig Sayers, is still read at school. I would however suggest Rotha Mór an tSaoil by Micí Mac Gabhann instead. It is a thrilling Wild West tale about the Klondike gold rush.

Comments

No comments yet.

    Sign in or sign up and post using a HubPages Network account.

    0 of 8192 characters used
    Post Comment

    No HTML is allowed in comments, but URLs will be hyperlinked. Comments are not for promoting your articles or other sites.


    Click to Rate This Article
    working